page_banner

habarlar

MONKEYPOX N WHME, SIZI WORAZMAK ÜÇIN

ABŞ-dan Awstraliýa we Fransiýa Angliýa çenli ýurtlarda maýmynlaryň tapylmagy bilen, bu ýagdaýa we onuň aladasyna sebäp bolýandygyna göz aýlaýarys.

Maýmyn näme?
Maýmyn, adatça merkezi we günbatar Afrikada duş gelýän wirus ýokançlygydyr.Adatça ownuk toparlar ýa-da izolirlenen ýokanç keseller, beýleki ýurtlarda, şol sanda Angliýada, ilkinji gezek 2018-nji ýylda Nigeriýada wirus ýokaşdy öýdülýän şahsyýetde hasaba alnan Angliýada anyklanýar.

Maýmynlaryň iki görnüşi bar, has ýumşak günbatar Afrika ştaty we merkezi Afrika ýa-da Kongo ştaty.Häzirki halkara ýaýramagy günbatar Afrikanyň dartgynlylygyna meňzeýär, ýöne beýle ýurtlaryň hemmesi beýle maglumatlary ýaýratmady.

Angliýanyň Saglygy goraýyş gullugynyň habaryna görä, maýmyn keseliniň irki alamatlarynda gyzzyrma, kelle agyry, myşsa agyrylary, limfa düwünleri çişmek we tükenmek ýaly beýleki aýratynlyklar bar.

UKHSA: "Düwürtik döräp, köplenç ýüzden başlap, bedeniň beýleki ýerlerine, şol sanda jyns agzalaryna ýaýrap biler"."Düwürtik üýtgeýär we dürli etaplardan geçýär we soňundan ýykylan gabyk emele gelmezden ozal towuk ýa-da sifilis ýaly bolup biler."

Näsaglaryň köpüsi birnäçe hepdäniň içinde maýmyn keselinden gutulýar.

Ol nähili ýaýrady?
Maýmynlar, adamlaryň arasynda aňsat ýaýramaýar we ýakyn aragatnaşyk talap edýär.ABŞ-nyň Kesellere gözegçilik we öňüni alyş merkezleriniň habar bermegine görä, adamdan adama ýokaşma esasan uly dem alyş damjalary arkaly ýüze çykýar.

CDC: "Dem alyş damjalary köplenç birnäçe futdan köp syýahat edip bilmeýär, şonuň üçin uzak wagtlap ýüzbe-ýüz bolmak zerur" diýýär."Adamdan adama ýokaşmagyň beýleki usullary, beden suwuklyklary ýa-da lezýon materiallary bilen göni aragatnaşyk, hapalanan eşikler ýa-da ýorgan-düşek ýaly lezýon materiallary bilen gytaklaýyn aragatnaşyk."

Soňky wakalar nireden tapyldy?
Maýmyn keseli soňky hepdelerde Angliýa, Ispaniýa, Portugaliýa, Fransiýa, Germaniýa, Italiýa, ABŞ, Kanada, Gollandiýa, Şwesiýa, Ysraýyl we Awstraliýa ýaly iň azyndan 12 ýurtda tassyklandy.

Käbir hadysalar ýaňy-ýakynda Afrika syýahat eden adamlarda tapylan bolsa, beýlekilerde beýle bolmady: şu güne çenli Awstraliýada geçirilen iki hadysanyň biri ýaňy-ýakynda Europeewropadan gaýdyp gelen adamda, beýlekisi ýaňy-ýakynda bolan adamda. Angliýa.Şol bir wagtyň özünde ABŞ-da bir waka ýaňy-ýakynda Kanada giden bir adama meňzeýär.

Angliýa hem jemgyýetde ýaýramagynyň alamatlary bilen maýmyn keselini başdan geçirýär.Şu wagta çenli 20 hadysanyň tassyklanandygy, ilkinji gezek 7-nji maýda Nigeriýa giden hassanyň habar berlendigi habar berildi.

Bu hadysalaryň hemmesi baglanyşykly däl ýaly bolup, özlerini geý ýa-da biseksual diýip tanadan erkeklerde ýa-da erkekler bilen jyns gatnaşykda bolan erkeklerde diagnoz goýuldy.

Bütindünýä saglygy goraýyş guramasy sişenbe güni Europeanewropanyň saglyk işgärleri bilen işleşýändigini aýtdy.

Bu maýmyn jynsynyň ýokaşýandygyny aňladýarmy?
Sauthempton uniwersitetiniň global saglygy goraýyş boýunça uly ylmy işgäri doktor Maýkl Head soňky jynsy gatnaşyklaryň dokumentleşdirilendigine garamazdan maýmynlaryň ilkinji gezek ýaýramagynyň mümkindigini aýdýar, ýöne bu tassyklanmady we islendik ýagdaýda-da ähtimal möhüm bolan ýakyn aragatnaşyk.

"WIÇ ýaly jyns ýollary arkaly geçýän wirusdygyny görkezýän subutnama ýok" -diýdi."Bu ýerde jynsy ýa-da ýakyn işjeňlik döwründe ýakyn aragatnaşyk, şol sanda deri-deri bilen uzak wagtlap aragatnaşyk saklamak, geçiş döwründe esasy faktor bolup biler."

UKHSA geý we biseksual erkeklere, şeýle hem erkekler bilen jyns gatnaşykda bolan erkekleriň beýleki jemgyýetlerine, bedeniniň haýsydyr bir böleginde, hususan-da jyns agzalarynda adaty bolmadyk dökülmeleri ýa-da şikesleri gözlemegi maslahat berýär.UKHSA: "Maýmynlara ýokaşmagyndan alada bildirýänlere, saparlaryndan öň klinikalar bilen habarlaşmak maslahat berilýär" -diýdi.

Nädip alada etmeli?
Maýmyn zäheriniň günbatar Afrikadaky ştammy, köplenç köp adam üçin ýeňil ýokançlykdyr, ýöne ýokaşanlaryň we olaryň aragatnaşyklarynyň kesgitlenmegi möhümdir.Wirus immunitet ulgamy gowşak ýa-da göwreli ýaly ejiz adamlaryň arasynda has köp alada döredýär.Hünärmenler sanlaryň köpelmeginiň we jemgyýetiň ýaýramagynyň subutnamalarynyň aladalandyryjydygyny we saglyk toparlarynyň aragatnaşyk yzarlamagy bilen has köp hadysanyň garaşylýandygyny aýdýarlar.Şeýle-de bolsa, gaty uly wiruslaryň bolmagy gaty ähtimal.Headakyn aragatnaşyklara sanjym etmegiň “halka sanjym” çemeleşmesiniň bir bölegi hökmünde ulanylyp bilinjekdigini aýtdy.

Juma güni Angliýanyň ýokaşan, ýöne ýokaşan wirus bilen baglanyşykly çüýşe garşy sanjym üpjünçiligini güýçlendirendigi ýüze çykdy.Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň habaryna görä, “maýmyn keseliniň öňüni almakda 85% täsirli boljak birnäçe synlaýyş gözlegleriniň netijesinde çüýşe garşy sanjym görkezildi".Gab, keseliň agyrlygyny azaltmaga hem kömek edip biler.

Sanjym Angliýada käbir saglyk işgärlerini goşmak bilen tassyklanan hadysalaryň ýokary töwekgelçilikli aragatnaşyklaryna teklip edildi, ýöne näçeräk sanjym edilendigi belli däl.

UKHSA-nyň metbugat sekretary: "Waksina talap edenlere teklip edildi" -diýdi.

Ispaniýada sanjymyň üpjünçiligini satyn almak isleýändigi we ABŞ ýaly beýleki ýurtlaryň hem ätiýaçlyk gorunyň bardygy barada myş-myşlar ýaýrady.


Iş wagty: Iýun-06-2022